Waar ben je naar opzoek?

Systeemkraak

Systeemkraker Eric  Lücke, Head of Sustainability and Energy Transition bij Rabobank  

3 min leestijd
maart 11, 2026
Systeemkraker Eric  Lücke, Head of Sustainability and Energy Transition bij Rabobank  

Nederland staat voor een ongekende opgave: van fossiele afhankelijkheid naar onafhankelijkheid in duurzame energievoorziening. De energietransitie is geen keuze meer, maar een noodzaak om als land weerbaar te zijn en te blijven. Zonder energie is er geen economische groei en zonder renewable energy geen groene groei. Het gaat niet alleen om het ontwikkelen en op schaal toepassen van technologie, maar ook om het doorbreken van gedachtepatronen, het herzien van economische modellen en het bouwen van nieuwe samenwerkingen en doe-kracht. 

Rabobank kiest ervoor om niet langs de zijlijn te blijven staan. In Erics visie is de Rabobank meer dan een financierder, namelijk de mogelijkmaker, katalysator en gids in de energietransitie. In dit interview verkennen we hoe Rabobank haar rol ziet in deze transitie, welke systeemkraak nodig is om de energietransitie in Nederland van het slot te halen en wat dit vraagt van het leiderschap bij de bank. 

Wat is de opgave van Rabobank in de energietransitie? 

“Onze opgave als Nederland is groot en urgent.” Erics doel voor 2030 is tweeledig: “Enerzijds een doel van € 15 miljard aan financieringen die de transitie ten goede komen, vaak financiering die net buiten de lijntjes kleurt om het wel mogelijk te maken. Anderzijds om € 16 miljard aan financieringen voor de vergroening van de bestaande (grijze) portefeuille. Denk daarbij onder andere aan bedrijfsgebouwen, transport en logistiek. In totaal € 31 miljard voor vergroening van onze energiebezittingen in 2030.” Eric is niet alleen aan de slag bij de bank: “Rabobank helpt niet alleen met vreemd vermogen, maar ook met coöperatief dividend (giften) uit winst. Denk daarbij onder andere aan de MKB Duurzaamheidsbijdrage (€ 100 miljoen), Rabo Transition Fund (€ 75 miljoen) of de Collectieve Isolatie Bijdrage (€ 130 miljoen) voor woningeigenaren in de portefeuille van de Rabobank (ruim 140.000 klanten hebben hier gebruik van gemaakt). Daarnaast wordt in de lokale regio’s geïnvesteerd in vergroening (€ 75 miljoen) middels regionaal coöperatief dividend. Onze CEO, Stefaan Decraene, heeft aangekondigd in totaal een bedrag van € 1 miljard te willen inzetten voor de verduurzaming van Nederland. Daarnaast hadden we al € 3 miljard gereserveerd voor de voedselsysteemtransitie.  

Het gaat niet alleen om geld. Het gaat om economische modellen en gedachtegoed te doorbreken die de energietransitie blokkeren. Zonder een verandering in onze manier van denken, doen we niet anders. Juist het doen is nu noodzaak. Er zijn strategieën, beleidsnota’s en routekaarten te over, maar de echte versnelling komt pas als we projecten realiseren. Dat betekent dat wij als bank niet alleen moeten financieren, maar ook actief moeten helpen om barrières weg te nemen. Het mooie van de Rabobank is dat we landelijk actief zijn. Ons netwerk rijkt van lokale kringen tot aan contacten in Den Haag. Dit kunnen we inzetten om deze systeemverandering een krachtige motor te geven. We nemen de rol van verbinder en regisseur. Zo helpen we bijvoorbeeld andere investeerders bij de nodige investeringsmix die de klant of groep georganiseerde klanten (zoals een energy hub) nodig heeft, door complexe vergunningstrajecten te vereenvoudigen via samenwerking met overheden, door investeerders te overtuigen dat een lager rendement nog steeds waardevol is of zich juist op andere vlakken uitbetaalt en door nieuwe coalities te smeden tussen startups en gevestigde bedrijven.  

Doen betekent lef tonen, niet wachten tot alle risico’s zijn afgedekt, maar stappen zetten in technologieën die nog niet volledig bewezen, maar wel al voorhanden zijn. Als we blijven hangen in het perfect maken van plannen, verliezen we kostbare tijd.

"De energietransitie vraagt om actie, om experimenteren, om leren door te doen.” 

Welke systeemkraak is nodig om dit te realiseren?

“De kraak die ik wil zetten, is om Nederland energieonafhankelijk te krijgen. Dat betekent dat we niet alleen duurzame energie opwekken, maar ook zorgen dat we minder afhankelijk zijn van import en geopolitieke risico’s. Hoe doen we dat? Door fors te investeren in energie-infrastructuur, door innovatieve technologieën, zoals opslag en waterstof, te omarmen en door samen te werken met Europese partners om een robuust netwerk te bouwen. 

Het gaat om een ecosysteem creëren waar boeren, bedrijven, overheden en burgers samenwerken aan een circulaire energievoorziening. Rabobank kan hierin een sleutelrol spelen door financiering beschikbaar te stellen, kennis te delen en partijen bij elkaar te brengen. En door in de hoofden en harten van ons gehele netwerk duidelijk te maken dat dit geen keuze is, maar noodzaak. Zo maken we van energieonafhankelijkheid geen droom, maar een realistisch doel.” 

Waarom is deze rol zo belangrijk voor Rabobank?

“Wij zien energie, voedsel en water als de drie pijlers van een leefbare toekomst. Zonder deze basis stort ons systeem, onze samenleving in. Op deze thema’s moeten we inzetten als Nederland en als Europa. Daarom investeren we niet alleen in windmolens en zonnepanelen, maar ook in voedselzekerheid en watermanagement. Onze ambitie is om niet alleen financier te zijn, maar ook verbinder en regisseur. Dat betekent startups koppelen aan corporates en kennisinstellingen en actief invloed uitoefenen in Den Haag en Brussel om de wet- en regelgeving te versoepelen, deze concrete thema’s duidelijk op de kaart te zetten en er heldere doelen aan te koppelen.” 

Wat maakt deze opgave zo complex?

“De energietransitie speelt in een zwaar gereguleerd speelveld. Wet- en regelgeving vertraagt innovatie, terwijl angst voor risico en nieuwe technologie ondernemers terughoudend maakt. Die cultuur moeten we doorbreken. Dat vraagt lef, durven investeren in (het toepassen van) energietechnologie, durven lobbyen en durven samenwerken. Anders blijven we hangen in plannenmakerij en wensdenken.”  

Hoe ziet succes eruit voor de Rabobank?

“Succes is niet alleen een financiële doelstelling halen. Het is goed om een concreet doel te stellen, maar het eigenlijke doel is groter. Succes is een Rabobank die energiearmoede helpt uitbannen, technologie omarmt als kans en zich positioneert als mogelijkmaker en katalysator van de energietransitie. Niet alleen als financier, maar als partner in de transitie.”  

Wat vraagt dit van leiderschap bij de Rabobank?

“Dat vraagt om leiderschap dat verder gaat dan KPI’s. Het vraagt om blijven leren, verbinden en kiezen voor samenwerking boven hiërarchie. Vanuit samenwerking gaan mensen aan de slag voor een groter doel en komen we een stuk verder. Iets doen omdat het van ‘boven’ ‘moet’, dat werkt niet wat mij betreft en levert geen duurzame verandering op.  

De beweging aanwakkeren vraagt om inspireren en enthousiasmeren. En vooral Nederland aan de gang krijgen. Voor mij ligt hier een grote uitdaging. Mijn idealen vertalen naar businesscases die overtuigen, zodat er beweging op gang komt. Ik moet een brug slaan tussen visie en realiteit, tussen maatschappelijke impact en financiële gezondheid. Voor Rabobank gaat het uiteindelijk niet alleen om idealen, maar ook om goede businesscases.” Eric ziet dat die in de energietransitie daadwerkelijk te realiseren zijn. Projecten waar maatschappelijke impact en financieel gezond rendement hand in hand gaan. “Zo komen ideaal en businesscase samen, dat is precies wat nodig is om de energietransitie op schaal mogelijk te maken. Mijn missie is om mijn idealen te vertalen naar proposities die passen bij het dna van Rabobank, zodat niet alleen mijn team, maar de hele bank en onze klanten gaan schalen in de energietransitie op basis van gezond rendement.   

 

Er is een nieuwe manier van denken nodig en een nieuwe manier van leiderschap. Het goede nieuws is dat we leiderschap laten zien in moeilijke tijden. Een goed voorbeeld van het nieuwe leiderschap dat deze verandering vraagt, is de ongekend snelle besluitvorming − inclusief vergunningen en financiering − die we bij de start van de oorlog in Oekraïne hadden in Groningen, om een LNG- (moleculen)terminal naar Nederland te krijgen, zodat we warm de winter door konden komen. Als de druk hoog wordt, kunnen we het. Dat geeft vertrouwen. Waarom dan ook niet nu?” 

Auteurs

Sjoerd Hogenbirk en Anne de Brouwer

 

Sjoerd Hogenbirk is partner bij Highberg. Sjoerd heeft ruime ervaring in het begeleiden van grootschalige veranderingsinitiatieven gericht op het realiseren van een prestatiedoorbraak. In zijn rollen als manager, programmamanager en consultant heeft hij zowel commerciële als (semi)publieke organisaties bijgestaan ​​in hun verbeteringstrajecten.

 

Anne de Brouwer is veranderconsultant bij Highberg, met een specialisatie in leiderschapsontwikkeling en cultuur.  Veranderen is mensenwerk. Anne staat naast leiders en medewerkers in dit proces en helpt hen tot de kern te komen. Waar willen jullie heen? Wat houdt jullie hier op dit moment in tegen? En wat is jullie volgende stap? Ze werkt met organisaties aan het bouwen van hun cultuur, aan team- en leiderschapsontwikkeling. Haar stijl kenmerkt zich door een heldere koers, concrete resultaten, verbinding en liefde voor het voeren van het échte gesprek. Waar wrijving nodig is voor groei, gaat ze dat niet uit de weg.

 

Wil je hierover sparren of een casus inbrengen?

Neem contact met ons op!

 

sjoerd.hogenbirk@highberg.com

anne.debrouwer@highberg.com

Gerelateerde inzichten

Systeemkraak & leiderschap: een interview met Heleen Cocu (Alliander)
Systeemkraak
1 jaar geleden | 2 min leestijd
Systeemkraak & leiderschap: een interview met Heleen Cocu (Alliander)

In deze interviewserie rondom de thema’s energie, wonen en mobiliteit onderzoeken we de systeemkraak die nodig is binnen deze sectoren. De uitdagingen zijn zo groot dat doorgaan op de oude manier simpelweg geen optie meer is. Er is een fundamentele verandering nodig binnen organisaties en in de manier waarop leiders deze transities begeleiden. Want geen enkele leider kan een individu, organisatie of systeem meenemen naar een plek waar hij of zij zelf niet durft te gaan. In deel 5 van de serie spreken we met Heleen Cocu, CHRO bij Alliander: "Onze systeemkraak bestaat eruit dat onze rol als netbeheerder flink aan het veranderen is. Dit heeft grote impact op onze medewerkers en als CHRO ligt daarnatuurlijk mijn focus. Niet alleen het energiesysteem is in transitie, wijzelf ook!"

Systeemkraak in de energietransitie: interview Trudy Onland (Stedin)
Systeemkraak
1 jaar geleden | 1 min leestijd
Systeemkraak in de energietransitie: interview Trudy Onland (Stedin)

In deze serie interviewen we leiders die betrokken zijn bij de transformatie op het gebied van energie, wonen en mobiliteit. We verkennen de noodzakelijke systeem kraak om Nederland in beweging te brengen. Volgens Kim Putters, voorzitter van de SER, “is er in Nederland veel plannenmakerij, maar weinig uitvoeringskracht.” Wat vraagt dit van het systeem, van organisaties zoals Stedin, en van het leiderschap binnen deze sectoren?

Systeemkraak in de infrastructuur: een interview met CEO John Voppen van ProRail
Systeemkraak
10 maanden geleden | 2 min leestijd
Systeemkraak in de infrastructuur: een interview met CEO John Voppen van ProRail

In de serie Systeemkraak interviewen we leiders die leidinggeven aan transformaties op het gebied van energie, wonen en mobiliteit. De transformatie tot succes maken vraagt organisatie overstijgend samenwerken: een systeem kraak . Hoe krijgen we Nederland van het slot af? Volgens Kim Putters (FD, 18 januari 2024) ‘is er in Nederland heel veel plannenmakerij, maar veel te weinig uitvoeringskracht’. Wat vraagt dit van het ‘systeem’, van betrokken organisaties en van het leiderschap? In onderstaande Systeemkraak spreken wij met John Voppen, CEO van ProRail. "De hoeveelheid werk is groter dan ooit, maar de ruimte om het uit te voeren wordt steeds kleiner," aldus Voppen. Hoe navigeert ProRail in een wereld van regels, belangen en beperkingen? Lees het interview hieronder.

Systeemkraak interview met Heleen Herbert (Heijmans)
Systeemkraak
9 maanden geleden | 2 min leestijd
Systeemkraak interview met Heleen Herbert (Heijmans)

In de serie Systeemkraak interviewen we leiders die leidinggeven aan transformaties op het gebied van energie, wonen en mobiliteit. De transformatie tot succes maken vraagt organisatie overstijgend samenwerken: een systeemkraak. Hoe krijgen we Nederland van het slot af? Volgens Kim Putters (FD, 18 januari 2024) ‘is er in Nederland heel veel plannenmakerij, maar veel te weinig uitvoeringskracht’. Wat vraagt dit van het ‘systeem’, van betrokken organisaties en van het leiderschap?

Systeemkraak interview met Sebastiaan de Wilde en Jildou van der Sluis (NS)
Systeemkraak
5 maanden geleden | 2 min leestijd
Systeemkraak interview met Sebastiaan de Wilde en Jildou van der Sluis (NS)

In de serie Systeemkraak interviewen we leiders die leidinggeven aan transformaties op het gebied van energie, wonen en mobiliteit. De transformatie tot succes maken vraagt organisatie overstijgend samenwerken: een systeemkraak. Hoe krijgen we Nederland van het slot af? Volgens Kim Putters (FD, 18 januari 2024) ‘is er in Nederland heel veel plannenmakerij, maar veel te weinig uitvoeringskracht’. Wat vraagt dit van het ‘systeem’, van betrokken organisaties en van het leiderschap?