Gemeenten zoeken naar manieren om kunstmatige intelligentie (AI) op een verantwoorde, effectieve en mensgerichte manier in te zetten. Zo ook de gemeente Zoetermeer, die Highberg vroeg om te helpen bij het selecteren, testen en implementeren van AI-toepassingen die de gemeentelijke bedrijfsvoering kunnen versterken. Met een zorgvuldig opgebouwd pilottraject legde Zoetermeer de basis voor duurzame AI-innovatie binnen de publieke sector.
De klantvraag
In 2024 heeft de gemeente Zoetermeer Highberg gevraagd haar te begeleiden bij het selecteren en testen van AI-toepassingen voor de ondersteuning van de gemeentelijke bedrijfsvoering. Doel was enerzijds op zoek te gaan naar toepassingen die op korte termijn efficiencywinst konden opleveren, en anderzijds de organisatie stap voor stap kennis te laten maken met het toepassen van AI in de praktijk.
De aanpak
De eerste fase bestond uit het samenstellen van een overzicht met AI-toepassingen die in andere gemeenten reeds in gebruik waren, of waren geweest. Resultaat hiervan was een lijst met meer dan 100 toepassingen, die vervolgens zijn gescoord op complexiteit, risicogevoeligheid en toegevoegde waarde. Op basis hiervan is vervolgens met een pilotgroep de meest geschikte toepassing gekozen om mee te starten. Fase twee bestond uit het opstellen van een concreet projectplan voor de pilot, met daarin niet alleen aandacht voor de benodigde technische ondersteuning, maar ook voor de juridische en ethische toetsing van de beoogde toepassing, het begeleiden van de medewerkers die aan de pilots deelnemen en het vaststellen en meten van succescriteria.
De gevolgde aanpak is een goed voorbeeld van hoe je AI-stap voor stap en verantwoord kunt inzetten. Binnen gemeenten, maar ook bij andere organisaties in de publieke sector waar het belangrijk is om AI op een verantwoorde manier in te zetten.
Door pilots zorgvuldig te kiezen, medewerkers goed te begeleiden en resultaten meetbaar te maken, zodat daadwerkelijk inzicht ontstaat in de meerwaarde van AI een basis wordt gelegd waarop door de organisatie kan worden voortgebouwd.
De resultaten
- Er is een brede inventarisatie gemaakt van meer dan 100 AI-toepassingen binnen andere gemeenten.
- Deze toepassingen zijn beoordeeld op complexiteit, risico’s en toegevoegde waarde, waardoor een goed onderbouwde selectie kon worden gemaakt.
- Met een pilotgroep is de meest geschikte AI-toepassing gekozen om mee te starten.
- Er is een concreet projectplan opgesteld met aandacht voor techniek, juridische en ethische toetsing, medewerkerbegeleiding en succescriteria.
- De gekozen werkwijze toont hoe organisaties AI stapsgewijs, verantwoord en meetbaar kunnen invoeren.
- Door zorgvuldig gekozen pilots en goede begeleiding is een duidelijke basis gelegd voor verdere AI-ontwikkeling binnen de organisatie.
Strategisch adviseur Dheeraj Moelchand van de gemeente Zoetermeer over dit project: “Omdat we als gemeente nog weinig ervaring hadden met de toepassing van AI, vonden we het belangrijk onze pilot zorgvuldig te kiezen en onze mensen goed te begeleiden. Het succes hiervan zet immers de toon voor toekomstige inzet van AI binnen onze organisatie. De begeleiding van de adviseurs van Highberg heeft ons hierbij enorm geholpen.”
